هەستی گوناهی دایکی کارمەند: بۆچی «هەموو شت» پرسیارە هەڵەکەیە
هەستی گوناهی دایکی کارمەند زۆر باوە و مانای شکست نییە. بۆچی هەوڵدان بۆ کردنی هەموو شتێک لە جێی خۆماندا دەمانهێڵێتەوە، و چیم بەجێهێشت تا شوێنێک بۆ خۆم بدۆزمەوە.
هەستی گوناهی دایکی کارمەند ئەو هەستەیە کە هیچ کات و لە هیچ شوێنێک بەس نیت: نە لە کار، نە لە ماڵ، نە بۆ خۆت. زۆر باوە، و بە دەگمەن مانای ئەوەیە کە هەڵەیەک دەکەیت. زۆرجار مانای ئەوەیە کە خۆت بە پێوەرێکی مەحاڵ دەپێویت: کردنی هەموو شتێک، هەموو کاتێک، بە تەواوی توانا.
ئەو ڕۆژەی وازم لە هەوڵدان هێنا بۆ ئەوەی هەموو شتێک جێ بکەمەوە، لە کۆتاییدا شوێنێکم بۆ شتێک دۆزییەوە کە هی خۆم بوو. ئەمە چیرۆکی ئەوەیە چۆن ڕوویدا.
بۆچی ئەوەندە دایکی کارمەند هەست بە گوناه دەکەن؟
زۆربەمان هەست بە گوناه دەکەین چونکە لە یەک کاتدا دوو کۆمەڵە چاوەڕوانیی تەواو هەڵدەگرین: کارمەندی نموونەیی و دایکی نموونەیی. هیچ کام لەم دوو وێنەیە بە ڕەچاوکردنی ئەوی تر دروست نەکراوە، بۆیە هەموو ڕۆژێک لە هەردووکیاندا شکست دەهێنین، لانیکەم لە مێشکی خۆماندا.
کاتێک لە کلینیکێکی ددان کارم دەکرد، بەیانیانم بە پەلەپەل دەستی پێدەکرد. نانی بەیانی، جلوبەرگ، گەڕان بەدوای دەستکێشەکەی تردا، و دواتر گەیاندن بە باخچەی ساوایان لە کاتێکدا منداڵێک بە قاچمەوە نووسابوو. دوای ئەوە ڕۆژێکی تەواو نەخۆش دەهات، کە تێیدا دەبوو بۆ هەموو کەسێکی تر ئارام و میهرەبان بم. کاتێک دەگەیشتمەوە ماڵ هیچم بۆ نەمابووەوە، و ڕێک ئەو کاتە هەستی گوناه دەهات.
لەبەر ئەوە نەبوو کە هەڵەیەکم کردبوو. لەبەر ئەوە بوو کە لە هەموو شوێنێک بووم جگە لە لای خێزانەکەی خۆم، بە تەنها یەک پشووی ساڵانە بۆ قەرەبووکردنەوەی.
بەشێکی نەبینراویش هەیە: لەبیرمانی جانتای مەلەوانی بۆ ڕۆژی پێنجشەممە، تێبینیکردنی ئەوەی کە پێڵاوە زستانییەکان بچووک بوون. ئەمە زۆرجار پێی دەگوترێت بارگرانیی مێشکی (mental load)، و بارگرانیی مێشکی بریتییە لە کاری پلاندانان و لەبیرمانی هەموو شتێک بۆ خێزانێکی تەواو. هەرگیز لە ڕۆژژمێردا دەرناکەوێت، بەڵام مێشکت پڕ دەکات.
ئایا دەکرێت هەموو شتێکت هەبێت؟
بە ڕاستگۆیی، نەخێر. نەک هەمووی پێکەوە، و نەک بە تەواوی توانا. ئەم وەڵامەم بە ئازادکەر بینی نەک بە خەمناک.
«هەموو شتێکت هەبێت» زۆرجار مانای ئەوەیە کە هەموو ڕۆڵێک بە 100 لە سەد بگێڕیت: کار، دایکایەتی، هاوسەر، هاوڕێ، ماڵ، تەندروستی. کەس ئەوە ناکات. ئەوانەی وا دەردەکەون کە دەتوانن، زۆرجار هەڵبژاردنی بێدەنگیان کردووە، یان یارمەتییەکیان هەیە کە تۆ نایبینیت.
کاتێک دووگیان بووم بە یەکەم منداڵم، شتێکی سادەم بۆ دەرکەوت. هەموو شتێکم نەدەویست. دەمویست لە ساتە گرنگەکاندا ئامادە بم: یەکەم هەنگاوەکان، یەکەم وشەکان، یەکەم ڕۆژی قوتابخانە. هەر کە ئەوەم زانی، پرسیارەکەم گۆڕا. لە «چۆن هەموو شتێک جێ بکەمەوە؟» بوو بە «بەڕاستی چی بۆ من گرنگە، و چی دەتوانێت بڕوات؟»
ئەمە پرسیارێکی زۆر باشترە، چونکە وەڵامی هەیە.
ئەم هەفتەیە دەتوانم واز لە چی بهێنم؟
نزیکەی هەمیشە دەتوانیت واز لە زیاتر لەوە بهێنیت کە بیری لێ دەکەیتەوە، و زۆرجار بەو پێوەرانە دەست پێدەکات کە کەسی تر چاودێرییان ناکات. ئەم هەفتەیە یەک یان دوو شت هەڵبژێرە، نەک دە.
ئەمانە ئەو شتانەن کە من وازم لێ هێنان، و ئەو شتانەی بینیومە ئافرەتانی تری کۆمەڵگاکەمان وازیان لێ هێناون:
- دروستکردنی هەموو شتێک لە ماڵەوە. کولێرەی کڕدراو بۆ ئاهەنگی پۆلەکە هیچ کێشە نییە. کەس لەبیری نامێنێت.
- ماڵێکی بێ کەموکوڕی لە ڕۆژانی کاردا. «تا هەینی بەس بێت» هەڵبژاردەیەکی ڕاستەقینەیە.
- گوتنی بەڵێ بە هەموو داوایەک. یەک لیژنەی زیادە لە کار یان قوتابخانە دەتوانێت هەموو هەفتەیەک ئێوارەیەکت لێ بستێنێت.
ڕاهێنانێکی سادە: هەموو ئەرکە دووبارەکان بۆ ماوەی هەفتەیەک بنووسە. دواتر بڕیارێک بە هەر یەکێکیان بدە: هەڵیبگرە، دابەشی بکە، ئاستەکەی دابەزێنە یان وازی لێ بهێنە. لیستەکەی خۆم نزیکەی بەم شێوەیە بوو:
| ئەرک | بڕیارەکەم |
|---|---|
| چیرۆکی پێش خەو | هەڵیدەگرم. ئەمە هی منە. |
| نانی ئێوارەی ڕۆژانی کار | دابەشی دەکەین. بە نۆرە. |
| پاککردنەوە | ئاستەکەی دادەبەزێنم. هەفتەی یەک جار پاککردنەوەیەکی باش. |
| ئوتووکردن | وازی لێ دەهێنم. |
| لیژنەی زیادە لە کار | وازی لێ دەهێنم. بە نەرمی گوتم نا. |
چۆن کات بۆ خۆم دابنێم بێ ئەوەی هەست بە خۆپەرستی بکەم؟
کات بۆ خۆت لە منداڵەکانت نادزرێت. بەشێکە لەوەی کە وات لێ دەکات دایکێکی ئارامتر و ئامادەتر بیت. بۆ دەستپێکردن، کاتێکی بچووک و پارێزراو لە هەفتەیەکدا بەسە.
بۆ من لە ئێواراندا هات. کاتژمێر 21:40ە، منداڵەکان خەوتوون، قاپشۆرەکە دەنگی دێت، و بۆ یەکەم جار لە هەموو ڕۆژەکەدا کەس هیچی لێم ناوێت. ئەوە ئەو کاتژمێرە بوو کە دەستم کرد بە گەڕان بەدوای ئەوەی دەتوانم بۆ خۆم چی بنیات بنێم. تەنها لە کونجکۆڵییەوە.
بۆ ماوەیەکی درێژ سەیری زۆر شتم کرد: دراپشیپینگ، ئۆفەری هەرزان، بازرگانیی بازاڕی دارایی و دراوی دیجیتاڵ. هیچیان بۆ ماوەی درێژ ڕاست دەرنەکەوتن. دڵخۆشم کە کاتی خۆمم وەرگرت، چونکە پەلەکردن لە شتێکدا کە زیاتریش لە خێزانەکەم بستێنێت، تەنها هەستی گوناهەکەی خراپتر دەکرد. ئەگەر خۆشت سەیری هەڵبژاردەکان دەکەیت، لیستەکەم دەربارەی ئەو پرسیارانەی پێش بەشداریکردن لە هەر کارێکی ئۆنلایندا دەبێت بیانکەیت لەوانەیە چەند ئێوارەیەکت بۆ بپارێزێت.
ئەمڕۆ یارمەتیی ئافرەتانی تر دەدەم کە یەکەم هەنگاو بە ڕیتمی خۆیان بنێن. فریدا مامۆستا و دایکی سێ منداڵە، و کارەکەی لە ماڵەوە و لە تەنیشت مامۆستایەتییەکەیدا بنیات دەنێت. مەنار، ژمێریاری پێشوو و دایکی سێ منداڵ، ئێستا دایکێکی ئامادەیە و کاری ئۆنلاینی خۆی بەڕێوە دەبات. هیچ کامیان بە زیادکردنی هەستی گوناه نەگەیشتنە ئەوێ. بڕیاریان دا چی گرنگە و پارچە بچووکەکانی کاتیان پاراست.
ئەگەر کونجکۆڵیت بزانیت ئەمە بۆ تۆ چۆن دەردەکەوێت، وێبینارە بێبەرامبەرەکە دەربارەی بنیاتنانی شتێکی تایبەت بە خۆت لە تەنیشت ژیانی خێزانیدا ئەو شوێنەیە کە ڕوونی دەکەمەوە کارەکەم چۆن کار دەکات، دەستپێکردن چەندی تێدەچێت و بە ڕاستگۆیی چیت لێ دەخوازێت. هەندێک شت، وەک ئەوەی سیستەمە هەنگاو بە هەنگاوەکە لە هەفتەیەکی ڕاستەقینەدا چۆن کار دەکات، تەنها لەوێ دەتوانم بە باشی پیشانی بدەم. و ئەگەر گەورەترین پرسیارت ئەوەیە کە ئەو کاتژمێرانە لە کوێوە دێن، پلانێکی واقیعیی هەفتانە بۆ دایکانی کارمەند بخوێنەوە.
کەی هەستی گوناه نیشانەی شەکەتبوونی تەواوە؟
هەستی گوناه کاتێک دەبێتە نیشانەی ئاگادارکەرەوە کە ئیتر نایەت و ناڕوات، بەڵکو هەموو ڕۆژێک لەگەڵت دەمێنێتەوە لەگەڵ ماندوویی، خەوی خراپ یان هەستی بەتاڵی. ئەو کاتە کێشەی بیرکردنەوە نییە. بابەتێکی تەندروستییە.
ئەو نیشانانەی دەبێت بە جددی وەریانبگریت:
- تەنانەت دوای شەوێکی تەواو خەو ماندوویت، هەفتە لە دوای هەفتە.
- بە زەحمەت سەرنجت کۆدەکەیتەوە یان شتی سادە لەبیر دەکەیت.
- زۆربەی ڕۆژەکە هەست بە تووڕەیی یان سڕبوون دەکەیت.
ئەگەر خۆتت تێدا ناسییەوە، دەربارەی سترێس و شەکەتبوون لە 1177 بخوێنەوە و پەیوەندی بە vårdcentral (بنکەی تەندروستی)ەکەتەوە بکە. کارێکی لاوەکی چارەسەری شەکەتبوون نییە. پشوو لە پێش هەموو شتێکەوەیە، و شتی نوێ دەتوانێت چاوەڕێ بکات تا وزەت بۆی دەبێت.
هەستی گوناهی دایک لەوانەیە هەرگیز بە تەواوی نەڕوات. بەڵام کاتێک واز لەوە دەهێنیت خۆت بە «هەموو شت» بپێویت و دەست دەکەیت بە پێوانی خۆت بەوەی بۆ تۆ گرنگە، بێدەنگتر دەبێت. و ئەگەر بنیاتنانی شتێکی تایبەت بە خۆت بۆ تۆ گونجاو نییە، نە ئێستا و نە هەرگیز، ئەوە بە تەواوی هیچ کێشە نییە. هەڵبژاردنی پشوو، هەڵبژاردنی کارەکەت یان تەنها هەڵبژاردنی ئەوەی کە هەبیت، ئەویش ڕێگەپێدراوە، بێ هەستی گوناه.
پرسیارە باوەکان
ئایا هەستی گوناهی دایک ئاساییە؟
بەڵێ. زۆرێک لە دایکانی کارمەند هەستی پێدەکەن، بەتایبەتی کاتێک کار و خێزان بەرەو دوو ئاڕاستەی جیاواز ڕاتدەکێشن. کاتێک دەبێتە جێی نیگەرانی کە بەردەوام بێت و ماندوویی یان خەوی خراپی لەگەڵدا بێت، و ئەو کاتە باشە پەیوەندی بە vårdcentral (بنکەی تەندروستی)ەکەتەوە بکەیت یان لە 1177 دەربارەی سترێس بخوێنیتەوە.
چۆن لەگەڵ هاوسەرەکەمدا باسی دابەشکردنی بارەکە بکەم؟
بە لیستێک دەست پێبکە، نەک بە مشتومڕ. هەموو ئەرکە دووبارەکان بۆ ماوەی هەفتەیەک بنووسە، شاراوەکانیشیان وەک لەبیرمانی ڕۆژی لەدایکبوون و ئامادەکردنی جانتای مەلەوانی، و ڕێکبکەون کە هەر ئەرکێک بە تەواوی هی کێیە، لە لەبیرمانەوە تا جێبەجێکردن.
ئەگەر دایکێکی تەنها بم چی؟
ئەو کاتە بەجێهێشتنی شتەکان گرنگترە، چونکە کەس لە ماڵەوە نییە شتەکانی بدەیتێ. ئاستی ئەو شتانە دابەزێنە کە بەڕاستی گرنگ نین، و پشت بەوە ببەستە کە لە دەورتدا هەیە، وەک هاوبەشیکردنی هێنانەوەی منداڵەکان لەگەڵ دایک و باوکانی تر، خێزان یان دراوسێکان.